Terug
Leestijd 5 minuten

Wat is het verschil tussen een arbeidsovereenkomst en een cao?

Het belangrijkste verschil tussen een arbeidsovereenkomst en een cao is dat een arbeidsovereenkomst persoonlijke afspraken bevat tussen jou en je werkgever, terwijl een cao afspraken vastlegt voor een grotere groep werknemers. Beide gaan over jouw arbeidsvoorwaarden, maar hebben ieder een andere functie. Hoe zit dat precies? En wat gebeurt er als de afspraken in je contract afwijken van de cao? We leggen het je uit.

Wat is een arbeidsovereenkomst?

Een arbeidsovereenkomst, ook wel arbeidscontract genoemd, is een afspraak tussen jou en je werkgever. Hierin staat onder welke voorwaarden je aan het werk gaat. Denk aan je salaris, het aantal uren dat je werkt en de duur van je dienstverband.

In een arbeidsovereenkomst staan meestal afspraken over:

  • Je functie en werkzaamheden.
  • Je salaris en het aantal werkuren.
  • De startdatum en duur van je contract.
  • Je vakantiedagen en vakantiegeld.
  • Je proeftijd en opzegtermijn, als die van toepassing zijn.
  • De cao die voor jou geldt, als die er is.

Een arbeidsovereenkomst kan schriftelijk of mondeling worden afgesloten. Het is wel verstandig om afspraken schriftelijk vast te leggen. Zo weet je precies waar je aan toe bent en kun je gemaakte afspraken altijd terugvinden.

Wat is een cao?

Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst. Hierin staan afspraken over arbeidsvoorwaarden die gelden voor een groep werknemers binnen een bedrijf of sector. Deze afspraken worden gemaakt tussen werkgevers of werkgeversorganisaties en vakbonden.

Een cao bevat bijvoorbeeld afspraken over:

  • Salarisschalen en loonsverhogingen.
  • Werktijden en overwerk.
  • Vakantiedagen en verlofregelingen.
  • Pensioenregelingen.
  • Reiskostenvergoedingen.
  • Doorbetaling bij ziekte.

Het doel van een cao is om duidelijke en eerlijke arbeidsvoorwaarden vast te leggen voor werknemers. Zo hoef je niet over alle arbeidsvoorwaarden zelf te onderhandelen.

Wil je hier meer over weten? Lees dan ons artikel wat is een cao en heeft iedereen er een?.

Arbeidsovereenkomst of cao: wat zijn de belangrijkste verschillen?

Hoewel een arbeidsovereenkomst en een cao allebei over arbeidsvoorwaarden gaan, zijn er een paar belangrijke verschillen.

1. Persoonlijke afspraken versus collectieve afspraken

Een arbeidsovereenkomst geldt specifiek voor jou. Hierin staan de afspraken die je met jouw werkgever hebt gemaakt.

Een cao geldt voor een grotere groep werknemers, bijvoorbeeld iedereen die onder een bepaalde cao in het onderwijs, de zorg of bij de overheid valt.

2. Wie maakt de afspraken?

Bij een arbeidsovereenkomst maak je afspraken met je werkgever. Je spreekt bijvoorbeeld af hoeveel uur je werkt en welk salaris je ontvangt.

Bij een cao onderhandelen werkgevers of werkgeversorganisaties met vakbonden. Zij maken afspraken die gelden voor de werknemers die onder de cao vallen.

3. Wat wordt erin vastgelegd?

Je arbeidsovereenkomst beschrijft jouw persoonlijke werksituatie. Denk aan je functie, werkuren, salaris en startdatum.

Een cao bevat algemene afspraken over arbeidsvoorwaarden. Denk aan salarisschalen, verlofregelingen en toeslagen. Je persoonlijke afspraken moeten passen binnen de regels van de toepasselijke cao.

Wat gaat voor: de cao of je arbeidsovereenkomst?

Als er een cao op jouw werk van toepassing is, gaan de cao-afspraken in principe voor op afwijkende afspraken in je arbeidsovereenkomst. Maar er is een belangrijk verschil tussen een minimum-cao en een standaard-cao.

Bij een minimum-cao mogen jij en je werkgever afspraken maken die gunstiger zijn dan de cao. Minder gunstige afspraken zijn niet toegestaan.

Bij een standaard-cao mag je in principe niet afwijken van de cao-afspraken. Ook niet wanneer een afwijkende afspraak voor jou gunstiger is, tenzij de cao zelf ruimte biedt.

Een voorbeeld uit de praktijk

Stel dat je volgens de toepasselijke minimum-cao recht hebt op 25 vakantiedagen per jaar bij een fulltime dienstverband.

  • Je contract geeft je 27 vakantiedagen: dat mag, omdat deze afspraak gunstiger is dan de cao.
  • Je contract geeft je 23 vakantiedagen: dat mag niet, omdat je daarmee minder krijgt dan de cao voorschrijft.

Bij een standaard-cao kunnen andere regels gelden. Daarom is het belangrijk om altijd te controleren welke cao voor jou geldt en wat daarin staat.

Heb je altijd een arbeidsovereenkomst én een cao?

Nee, niet iedereen met een arbeidsovereenkomst valt onder een cao. Of er een cao voor jou geldt, hangt af van de organisatie of sector waarin je werkt en de afspraken die van toepassing zijn.

Een cao kan bijvoorbeeld gelden wanneer:

  • Je werkgever zelf een cao heeft afgesloten.
  • Je werkgever is aangesloten bij een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten.
  • Een cao algemeen verbindend is verklaard voor de bedrijfstak waarin je werkt.
  • In jouw arbeidsovereenkomst staat dat een bepaalde cao van toepassing is.

Is er geen cao van toepassing? Dan maak je samen met je werkgever afspraken over je arbeidsvoorwaarden. Daarbij moet je werkgever zich wel aan de wettelijke regels houden, bijvoorbeeld over het minimumloon, vakantiedagen en werktijden.

Hoe weet je welke cao voor jou geldt?

Wil je weten welke cao bij jouw arbeidsovereenkomst hoort? Dat kun je op verschillende manieren achterhalen.

  1. Controleer je arbeidsovereenkomst. Hierin staat vaak vermeld welke cao van toepassing is.
  2. Vraag het aan je werkgever. Die kan je vertellen onder welke cao je valt en waar je deze kunt vinden.
  3. Bekijk de cao van jouw sector. In de cao staat voor welke werkgevers en werknemers de afspraken gelden.

Werk je via een uitzendbureau? Dan kunnen er andere afspraken gelden dan wanneer je rechtstreeks bij een organisatie in dienst bent. In ons artikel over de cao voor uitzendkrachten lees je welke cao van toepassing kan zijn en wat dit voor jouw arbeidsvoorwaarden betekent.

Wat als je arbeidsovereenkomst en cao elkaar tegenspreken?

Ontdek je dat er in jouw arbeidsovereenkomst iets anders staat dan in de cao? Dan betekent dat niet automatisch dat je contract ongeldig is. Het kan wel zijn dat een specifieke afspraak niet is toegestaan.

Controleer eerst wat er precies in de cao staat. Kijk daarbij of het om een minimum-cao of standaard-cao gaat en of uitzonderingen mogelijk zijn.

Kom je er niet uit? Bespreek de afspraak dan met je werkgever. Je kunt ook advies vragen aan een vakbond of een juridisch adviseur.

Het is verstandig om dit te controleren voordat je een arbeidsovereenkomst ondertekent. Zo weet je welke rechten en plichten je hebt.

Aan het werk met duidelijke afspraken

Een arbeidsovereenkomst en een cao vullen elkaar aan. Je arbeidsovereenkomst geeft duidelijkheid over jouw persoonlijke afspraken, terwijl een cao de arbeidsvoorwaarden voor een grotere groep werknemers regelt. Samen vormen ze een belangrijke basis voor jouw werk.

Bij Driessen vinden we het belangrijk dat je weet waar je aan toe bent. We helpen je graag bij het vinden van betekenisvol werk bij organisaties binnen de overheid, het onderwijs en andere maatschappelijke sectoren. Daarbij staan persoonlijke begeleiding en jouw werkgeluk centraal.

Ben je toe aan een nieuwe stap in je carrière? Bekijk welke vacatures bij jou passen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

En ontvang maandelijks de beste berichten over werk in je mailbox!

Aanmelden