Wat is een cao en heeft iedereen er een?

Wat is een cao?

De betekenis van cao is collectieve arbeidsovereenkomst. Het is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgevers en vakbonden samen afspraken maken over de arbeidsvoorwaarden van werknemers. Zo weet je waar je recht op hebt en welke regels gelden binnen jouw werk.

Een cao zorgt ervoor dat arbeidsvoorwaarden niet voor iedere werknemer afzonderlijk hoeven te worden onderhandeld. De afspraken gelden namelijk voor een grotere groep medewerkers, bijvoorbeeld binnen een bepaalde sector of organisatie.

Er zijn twee soorten cao's:

• Bedrijfstak-cao: een cao die geldt voor een bepaalde sector, zoals het onderwijs, de zorg of de bouw.
• Ondernemings-cao: een cao die speciaal is afgesloten voor één bedrijf of organisatie.

Welke cao voor jou geldt, hangt onder andere af van de organisatie waar je werkt en de afspraken die voor jouw functie van toepassing zijn.

Wat staat er in een cao?

In een cao staan afspraken over jouw rechten en arbeidsvoorwaarden. Wat er precies in staat, verschilt per sector en werkgever.

Veelvoorkomende onderwerpen in een cao zijn:

• Salaris: hoeveel je verdient en welke salarisschalen van toepassing zijn.
• Werktijden: hoeveel uur je werkt en welke afspraken gelden rondom je werkrooster.
• Vakantiedagen: op hoeveel vrije dagen je recht hebt en hoe vakantiegeld is geregeld.
• Toeslagen: welke extra vergoedingen je krijgt, bijvoorbeeld voor overwerk of onregelmatige werktijden.
• Pensioen: welke afspraken er zijn gemaakt over jouw pensioenopbouw.
• Ziekte: welke regels gelden bij ziekte en hoe je loon wordt doorbetaald.
• Reiskostenvergoeding: of je een vergoeding ontvangt voor je woon-werkverkeer.
• Ontwikkeling: welke mogelijkheden er zijn voor opleidingen en persoonlijke groei.

Een cao geeft je dus duidelijkheid over belangrijke afspraken rondom jouw werk. Het is daarom verstandig om te weten welke cao voor jou geldt en wat erin staat.

Heeft iedereen een cao?

Nee, niet iedereen heeft een cao. Hoewel veel werknemers in Nederland onder een cao vallen, is dat niet bij iedere baan het geval. Of een cao voor jou geldt, hangt af van je werkgever, de sector waarin je werkt en de afspraken die zijn gemaakt.

Een cao kan bijvoorbeeld van toepassing zijn wanneer:

• Je werkgever zelf een cao heeft afgesloten met een of meerdere vakbonden.
• Je werkgever is aangesloten bij een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten.
• Een cao algemeen verbindend is verklaard. Dit betekent dat bepaalde cao-afspraken verplicht gelden voor werkgevers binnen een sector.
• In je arbeidsovereenkomst staat dat een bepaalde cao op jouw werk van toepassing is.

Werk je bijvoorbeeld in het onderwijs of de zorg? Dan is de kans groot dat er een cao voor jouw functie geldt. Maar ook wanneer je via een uitzendbureau werkt, kunnen cao-afspraken van toepassing zijn.

Wat als je geen cao hebt?

Heb je geen cao? Dan betekent dit niet dat je geen rechten hebt. Ook zonder cao moet je werkgever zich houden aan de Nederlandse arbeidswetgeving.

Je hebt bijvoorbeeld recht op het wettelijk minimumloon, vakantiebijslag en het wettelijke minimumaantal vakantiedagen. Daarnaast gelden er regels over werktijden, veiligheid en ziekte.

Wanneer er geen cao van toepassing is, maak je samen met je werkgever afspraken over je arbeidsvoorwaarden. Deze kunnen worden vastgelegd in je arbeidsovereenkomst of in een personeelshandboek.

Het is verstandig om deze afspraken goed te bekijken voordat je ergens aan de slag gaat. Zo weet je wat je kunt verwachten van je salaris, vrije dagen en andere arbeidsvoorwaarden.

Wat is het verschil tussen een cao en een arbeidsovereenkomst?

Een cao en een arbeidsovereenkomst gaan allebei over jouw werk, maar er is een belangrijk verschil.

Een cao bevat afspraken die gelden voor een grotere groep werknemers. Een arbeidsovereenkomst is het persoonlijke contract tussen jou en je werkgever. Hierin staan bijvoorbeeld je functie, salaris, aantal werkuren en de duur van je contract.

Als er een cao voor jou geldt, moeten de afspraken in je arbeidsovereenkomst daarbij aansluiten. Of je werkgever gunstigere afspraken met jou mag maken, hangt af van het soort cao. Bij een minimum-cao mag dat meestal wel, terwijl een standaard-cao doorgaans geen afwijkingen toestaat.

Hoe weet je onder welke cao je valt?

Wil je weten welke cao voor jou geldt? Vaak kun je dit eenvoudig terugvinden. Je werkgever moet je namelijk informeren over de cao die op jouw arbeidsovereenkomst van toepassing is.

Je kunt dit op verschillende manieren controleren:

1. Bekijk je arbeidsovereenkomst. Hierin staat meestal vermeld welke cao van toepassing is.
2. Vraag het aan je werkgever. Je werkgever kan vertellen welke cao geldt en waar je deze kunt vinden.
3. Bekijk de cao van jouw sector. Veel sectoren publiceren hun cao online.
4. Vraag informatie bij een vakbond. Een vakbond kan je helpen als je niet zeker weet welke afspraken voor jou gelden.

Heb je ontdekt welke cao op jouw werk van toepassing is? Bekijk dan vooral de afspraken over je salaris, vakantiedagen en andere arbeidsvoorwaarden. Zo weet je precies waar je recht op hebt.

Geldt er ook een cao als je via een uitzendbureau werkt?

Ja, ook als uitzendkracht kun je onder een cao vallen. In de uitzendbranche zijn bijvoorbeeld de ABU-cao en de NBBU-cao belangrijke collectieve arbeidsovereenkomsten. Hierin staan afspraken over onder andere arbeidsvoorwaarden, contracten en pensioen.

Bij Driessen werken we volgens de ABU-cao voor uitzendkrachten. Sinds 1 januari 2026 geldt binnen deze cao het principe van gelijkwaardige beloning. Dit betekent dat het totale pakket aan arbeidsvoorwaarden van een uitzendkracht minimaal gelijkwaardig moet zijn aan dat van een medewerker die rechtstreeks bij de opdrachtgever werkt in een gelijke of vergelijkbare functie.

Werken via een uitzendbureau biedt daarnaast mogelijkheden om ervaring op te doen bij verschillende organisaties. Wil je weten welke voordelen dit heeft? Lees dan ook ons artikel Uitzendwerk? Ja graag!.

Werken via Driessen: duidelijke afspraken over jouw werk

Of je nu net begint met werken of toe bent aan een nieuwe uitdaging, je wilt natuurlijk weten waar je aan toe bent. Bij Driessen vinden we het belangrijk dat jouw arbeidsvoorwaarden goed geregeld zijn en je met plezier naar je werk gaat.

Daarom kijken we verder dan alleen jouw arbeidsovereenkomst. We helpen je bij het vinden van betekenisvol werk bij de overheid, in het onderwijs en andere betekenisvolle sectoren. Ook tijdens je werk kun je rekenen op persoonlijke begeleiding en aandacht voor jouw ontwikkeling.

Benieuwd hoe wij dat aanpakken? Ontdek onze werkwijze en lees hoe we jou ondersteunen bij het vinden van een baan die bij je past.

Ben je op zoek naar een nieuwe uitdaging waarbij jouw werkgeluk centraal staat? Bekijk welke vacatures bij jou passen.