Zonder diploma in het onderwijs werken, kan dat?
Carrière
Leestijd: 4 minuten

Zonder diploma in het onderwijs werken, kan dat?

Herkenbaar? Het werkgeluk is in je huidige baan ver te zoeken en eigenlijk zou je het onderwijs in willen. Maar je hebt niet de juiste papieren. Je hypotheek of huur moet betaald worden dus zit een voltijd opleiding om je om te scholen er gewoon niet in. Balen. Dan maar doorkwakkelen in je huidige baan. Als dit een beetje op jouw gedachtegang lijkt, lees dan verder!

Wanneer je op dit moment in een heel ander vakgebied werkt en een overstap naar het onderwijs overweegt dan kan ik me voorstellen dat je even niet weet waar te beginnen. Maar om de handdoek bij voorbaat al in de ring te gooien is een no go. Echt. Jouw ambitie is absoluut waar te maken. Die baan in het onderwijs is voor jou! Ook zonder dat diploma kun je namelijk in het onderwijs werken. Hoe? Ik vertel je graag welke opties je hebt.

Lees ook: Hoe en wanneer solliciteren in het onderwijs? De tips & tricks

Zonder diploma in het onderwijs werken

In principe mag dit natuurlijk niet. Je moet een bevoegdheid hebben voor jouw sector of schoolvak. Dat is ook niet voor niets: tijdens een lerarenopleiding leer je hoe je het beste jouw vakkennis kunt delen met je leerlingen/studenten. Toch zijn er enkele uitzonderingssituaties waarin je wel zonder bevoegdheid voor de klas kunt staan.

  • Je bent zij-instromer;
  • Je bent voltijd of deeltijd student aan een lerarenopleiding;
  • Je bent gastdocent/ hybride leraar.

Werken en studeren

Wanneer je op het mbo les wil geven en vakspecifieke werkervaring met je meebrengt is dat een goede basis. Van een vakman (of vrouw) kunnen studenten veel leren. Veel mbo scholen staan er dan ook voor open om je als instructeur in te zetten, zonder dat je jouw bevoegdheid op zak hebt. Wel zal je gevraagd worden de bevoegdheid te halen. De deeltijd opleiding tot instructeur is op mbo niveau en te volgen naast een baan als instructeur.

Wanneer je leraar wil worden in het voortgezet onderwijs en daar een vak wil geven dat te maken heeft met jouw vooropleiding, dan kun je een 1 jarige (of langer als je deeltijd kiest) kopopleiding volgen. Na deze opleiding kun je lesgeven aan de eerste 3 klassen van de havo en het vwo, lesgeven op het vmbo maar ook het mbo en praktijkonderwijs.

Heb je een mbo-4 diploma en wil je lesgeven in het voortgezet onderwijs of op een mbo? Dan kun je de hbo-lerarenopleiding voortgezet onderwijs volgen. Deze opleiding duurt 4 jaar en kan ook in deeltijd gevolgd worden. Na de opleiding heb je de tweedegraads bevoegdheid.

Voor het basisonderwijs is de pabo dé opleiding. Wanneer je al een afgeronde hbo opleiding hebt, is de pabo vaak verkort te volgen (in 2 of 3 jaar).

Hybride leraar

Als je jouw huidige baan niet volledig op wil zeggen maar wel graag daarnaast in het onderwijs wil werken, dan kun je als hybride leraar aan de slag. Een hybride leraar is een vakdocent die op basis van relevante ervaring een specifiek vak geeft. Je hebt geen onderwijsbevoegdheid nodig. Je geeft dan namelijk les onder begeleiding van een docent met bevoegdheid. Je bent dan wel gebonden aan maximaal 4 uur per week lesgeven. Wil je meer uren per week lesgeven dan heb je alsnog een bevoegdheid nodig.

Zijinstroom

Wanneer je al een afgeronde mbo of hbo opleiding hebt en een carrièreswitch richting het onderwijs overweegt, dan kun je starten met een zij-instroomtraject. Ook wanneer je een ander vak dan jouw vakgebied wil gaan geven. Maar let op! Indien je in aanmerking wil komen voor een zij-instroomtraject voor het basisonderwijs, dan moet je een hbo opleiding afgerond hebben die gelijk staat aan 240 studiepunten.

Er zijn instroomtrajecten voor het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Instroom van nieuwe leraren in het onderwijs is hard nodig maar kwaliteit moet natuurlijk altijd voorop staan. Want leraar zijn is een vak dat je niet van de ene op de andere dag meester bent. Driessen is daarom een samenwerking aangegaan met Fontys Hogeschool Kind en Educatie en Saxion Hogescholen. Bij het zij-instroomtraject van deze opleiders voldoet een afgestudeerde zij-instromer aan dezelfde criteria als een ‘reguliere’ pabo-student. Zij-instromers gaan vanuit een ander vakgebied direct aan de slag in het onderwijs en halen binnen maximaal twee jaar hun bevoegdheid. Wil je hier meer over weten? Neem dan contact met ons op.

De juiste keuze

De juiste keuze maken begint bij het afvragen welke leeftijdsgroep je les wil geven. Een kleuterklas is vanzelfsprekend heel wat anders dan het mbo. Maar ook tussen mbo en hbo zitten verschillen. Vind je dit een lastige keuze? Vraag dan of je een aantal dagen mee mag lopen. Dat is nog altijd de beste manier om erachter te komen wat bij je past. Pas wanneer je weet met welke doelgroep je wil werken, kun je een traject kiezen dat bij je past. 

Zonder diploma in het onderwijs werken is dus mogelijk. Het is een mooi beroep dus ga ervoor! Je bent nooit te oud om te leren en ook nooit te oud voor de switch richting het onderwijs. Jouw ervaring en kennis zijn van toegevoegde waarde. 

Miranda de Ruijter
Auteur en eindredacteur Samen Slim. Daarnaast werkzaam als intercedent HR-services bij Driessen.
Meer over Miranda

Delen op Facebook Tweet

8 reacties

Sabrina Mahboeb

Beste Miranda,

Ik ben jurist en heb een hbo en wo opleiding afgerond. Wat zijn mijn mogelijkheden?

Britt

Hoi Miranda,
Net jouw stuk gelezen. Al langere tijd in mijn hoofd om juf te worden.. Helaas heb ik alleen een mbo opleiding gehandicaptenzorg en werk ik als ambulant begeleider. Ook ik moet hypotheek betalen. Mijn enige optie is dan naast mijn huidige werk een deeltijd opleiding doen?

    Miranda de Ruijter

    Hoi Britt,
    Begrijp ik het goed dat je het basisonderwijs in wil? Dan is inderdaad een deeltijd lerarenopleiding de enige optie. Of je moet als onderwijsassistent aan de slag willen. In sommige gevallen kun je namelijk ook met je huidige diploma aan de slag als onderwijsassistent.
    Een andere optie zou zijn om als hybrideleraar aan de slag te gaan maar dat is dan echt als vakdocent en dus niet zozeer in het basisonderwijs. Wel bestaan er organisaties zoals Mad Science Nederland, die jouw hulp wellicht hard kunnen gebruiken.

Chantal

Hai Miranda,

Een baan in het onderwijs! Wat lijkt me dit gaaf! Klassen assistent leuk! Maar indd de hypotheek moet ook betaald worden. Heb jij tips waar ik me in kan schrijven voor een interne opleiding een soort werken leren? Mijn achtergrond is Ondernemend Managment Mbo niveau 4
Ik ben zo enthousiast maar heb geen idee waar te zoeken….

    Miranda de Ruijter

    Hoi Chantal,

    Wat leuk dat je zo enthousiast bent!
    Het ligt er een beetje aan op wat voor school je wil werken. Ik weet dat sommige mbo’s je een deeltijdopleiding bieden wanneer je daar gaat werken als bijvoorbeeld instructeur. Als je het basisonderwijs in wil dan ken ik zelf geen situaties waarbij het je echt aangeboden wordt. Je kunt eens informeren bij bijvoorbeeld een ROC in jouw buurt. Wellicht hebben zij mogelijkheden voor een deeltijdopleiding onderwijsassistent of zoeken ze zelfs mensen om bij hen aan de slag te gaan. Een open sollicitatie sturen naar een schoolbestuur kan natuurlijk ook. Laat vooral je enthousiasme blijken en geef aan dat je graag een werk- leertraject ingaat. Of neem eens contact op met mijn collega’s via onderwijs@driessen.nl
    Heel veel succes!

Patty

Hoi Miranda
Wat een inspirerend stuk!
Ik loop al een tijdje met de gedachten om mijn loopbaan te switchen!
Nu heb ik een afgeronde mbo-4 opleiding middenkaderfunctionaris. En ook hier moet iedere maand de vaste lasten betaald worden
Is de optie voor het basis onderwijs dan om een deeltijd opleiding pabo te doen of kan ik vanuit mijn mbo opleiding beter een opleiding onderwijsassistent starten en vanuit daaruit wellicht verder door stromen?

Miranda de Ruijter

Hoi Patty,
Fijn dat mijn artikel mensen inspireert. Daar doe ik het voor!
Beide opties die je noemt zijn mogelijk. Het is maar net wat jouw voorkeur heeft. Misschien kun je eens met een ROC of pabo bij jou in de buurt in gesprek gaan. Dat geeft je misschien nieuwe inzichten waarmee je de knoop voor jezelf kunt doorhakken.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *